NHỚ MÙA CHAY NGÀY NÀO

      Mùa Chay lại về. Mùa xuân miền Bắc cũng thật lạ, những sợi mưa xuân mỏng manh, cứ như có, lại như không, khiến lòng người mang nhiều nỗi xốn xang khó tả. Và rồi những câu thơ thật hay của Nguyễn Bính lại vang lên từ sâu thẳm đáy lòng:

                  “Bữa ấy, mưa xuân phơi phới bay

                  Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy

                  Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ

                  Mẹ bảo “Thôn Đoài hát tối nay”.

      Câu thơ làm tôi bâng khuâng nhớ lại những Mùa Chay xa xưa ấy, có “mưa xuân phơi phới bay” và có cả “hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy”. Mùa xuân ở miền Bắc thân yêu là mùa lễ hội. Và Mùa Chay ở miền Bắc cũng ít nhiều mang dáng dấp của mùa lễ hội.

      Thủa ấy nhịp sống ở quê nhà chưa bị văn minh hiện đại tàn phá và với lũ trẻ chúng tôi, Mùa Chay là một sự kiện đặc biệt. Chúng tôi được cha mẹ thúc giục đến nhà thờ để học kinh bổn, tham dự ngắm thương khó. Bọn trẻ chúng tôi đâu có quan tâm bao nhiêu đến chuyện đạo đức, nhưng chúng tôi rất thích đến nhà thờ vì đó là cơ hội tụ tập và nghịch ngội với nhau. Rồi chẳng biết tự bao giờ, những câu bổn câu kinh, những lời suy niệm ngắm thương khó ngấm vào da thịt.

      Có lẽ việc chúng tôi thích thú nhất là khi mỗi buổi ngắm kết thúc, mọi người ra về, lũ trẻ chúng tôi lại đua nhau đốt những cây đèn tự tạo: đèn chai, đèn ngó, thậm chí cả lốp cao su.¹ Ngày ấy đường xá tại quê nhà chủ yếu là đường đất. Những sợi mưa xuân tuy rất nhỏ, nhưng cũng đủ sức khiến những con đường trở nên lầy lội và trơn kinh khủng. Thảng hoặc trên đường lại có những vũng trâu đằm. Những đêm xuân đi ngắm về trên những con đường như thế thật khó khăn, nhưng mọi người vẫn cười nói râm ran và những chiếc đèn tự chế của đám trẻ con chúng tôi lập loè giữa vùng quê yên ả cũng thật hữu ích.

      Đôi khi trong Mùa Chay, Đức Cha Giuse Nguyễn Thiện Khuyến đến dâng thánh lễ rồi ở lại cắt nghĩa bổn. Những ngày như thế, giáo dân ngồi chật kín nhà thờ. Mọi người ngồi im phăng phắc nghe Đức Cha giảng giải hàng tiếng đồng hồ.

      Tôi cũng không thể quên hình ảnh những mái tranh toả khói. Đâu đây bên bếp lửa vang lên giọng ê a học kinh bổn của một vài đứa trẻ. Đức tin của thế hệ chúng tôi được lớn lên như thế trong những mái tranh đầm ấm và bầu khí sống đạo của cả giáo xứ. Lúc đó chúng tôi đâu biết rằng để giữ được đời sống đức tin như thế giữa bao nhiêu thử thách khó khăn khắc nghiệt, cha mẹ ông bà chúng tôi đã phải vất vả và cố gắng nhiều lắm.

      Giờ đây sống xa quê hương, mỗi Mùa Chay về, tôi không khỏi nao lòng nhớ cung ngắm ngân nga, nhớ giọng ê a đọc bổn, nhớ những trò nghịch ngợm thủa ấu thơ. Bây giờ ở quê nhà, chắc mưa xuân vẫn “phơi phới bay”, nhưng chẳng biết hoa xoan có còn “rụng vơi đầy” trong mùa lễ hội.

                                                                                                        Hà Nội, Mùa Chay 2006

                                                                                                                       Kim Ân

¹ Đèn chai là cây đèn tự tạo với chụp đèn làm bằng chai đựng rượu hoặc dầu cắt bỏ phần cổ chai và đáy chai, bên trong để một lọ đựng dầu có bấc, phía đáy là một mảnh kim loại gắn thêm khung để giữ chụp và có móc cầm tay; đèn ngó cũng là đèn tự tạo gồm một lọ đựn dầu có bấc, phía trên là ống sữa bò nằm ngang, được cắt một đầu để chắn gió và có móc cầm tay. Cả hai loại đèn này đều có thể chiếu sáng và không bị tắt khi đi đường trong những ngày gió bấc ở miền Bắc.